{"id":364,"date":"2013-12-22T18:31:26","date_gmt":"2013-12-22T17:31:26","guid":{"rendered":"http:\/\/parafia.kleczew.pl\/?p=364"},"modified":"2014-03-06T20:53:02","modified_gmt":"2014-03-06T19:53:02","slug":"wigilijne-zwyczaje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wigilijne-zwyczaje\/","title":{"rendered":"Wigilijne zwyczaje"},"content":{"rendered":"

W ca\u0142ej Polsce Wigilia to najpi\u0119kniejszy, magiczny dzie\u0144 i wiecz\u00f3r w roku. Jest to \u015bwi\u0119to, kt\u00f3re \u2013 i w przesz\u0142o\u015bci i obecnie \u2013 budzi w nas wielkie emocje. Si\u0142a tradycji Wigilijnej sprawia, \u017ce Polacy \u015bwi\u0119tuj\u0105 swe wigilie jak mog\u0105 najuroczy\u015bciej w ka\u017cdych warunkach i czasach: w dostatku i biedzie, w rado\u015bci i podczas r\u00f3\u017cnych \u017cyciowych zawirowa\u0144, w czasie pokoju i r\u00f3\u017cnych wojen. Ale obchodzimy je zawsze, ka\u017cdego roku niezale\u017cnie od okoliczno\u015bci. Dzie\u0144 Wigilii i jego niezwyk\u0142e obchody zwi\u0105za\u0142y si\u0119 z naszym \u017cyciem i obyczajem, na wszystkie czasy. Wigilia w Polsce jest dniem wyj\u0105tkowym, ma wi\u0119c swoje w\u0142asne zwyczaje i obrz\u0119dy, niekt\u00f3re bardzo dawnego pochodzenia, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy w tej chwili przypomnie\u0107 nam wszystkim.<\/p>\n

Bo\u017ce Narodzenie i poprzedzaj\u0105ca je Wigilia przypadaj\u0105 w porze zimowego przesilenia s\u0142o\u0144ca. W przesz\u0142o\u015bci, przed przyj\u0119ciem chrze\u015bcija\u0144stwa na ziemiach Pras\u0142owian obchodzono ok. 23-25 grudnia uroczy\u015bcie pocz\u0105tek roku s\u0142onecznego. By\u0142o to bardzo wa\u017cne \u015bwi\u0119to ku czci b\u00f3stwa s\u0142o\u0144ca, kt\u00f3re wraz z pojawieniem si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa zmieni\u0142o sw\u00f3j charakter i w\u0142a\u015bnie w tym dniu zacz\u0119to obchodzi\u0107 uroczysto\u015b\u0107 narodzenia Jezusa Chrystusa \u2013 \u015awiat\u0142o\u015bci Odwiecznej.<\/p>\n

Wigili\u0119 polsk\u0105 cechuje pe\u0142ne emocji oczekiwanie na wielkie, cudowne wydarzenie: na \u015bwi\u0119to Narodzenia Bo\u017cego i na niepowtarzaln\u0105, uroczysto\u015b\u0107 domow\u0105. Cudowno\u015b\u0107 dnia i nocy wigilijnej, znajdowa\u0142a odbicie w rozlicznych znanych powszechnie wierzeniach, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 zw\u0142aszcza w tradycji ludowej.<\/p>\n

Wierzono wi\u0119c, \u017ce w Wigili\u0119, o p\u00f3\u0142nocy, kiedy to rodzi si\u0119 Chrystus i jednocze\u015bnie przesila si\u0119 ciemno\u015b\u0107 zimowa, w ca\u0142ej przyrodzie dziej\u0105 si\u0119 cuda: kwiaty na chwil\u0119 rozkwitaj\u0105 pod \u015bniegiem, zakwita tak\u017ce czarodziejski kwiat paproci, woda nabiera leczniczych w\u0142a\u015bciwo\u015bci, zwierz\u0119ta o p\u00f3\u0142nocy, na chwil\u0119 kl\u0119kaj\u0105 przy swych \u017c\u0142obach, aby uczci\u0107 Narodzenie Bo\u017ce i w t\u0119 jedn\u0105, jedyn\u0105 noc mog\u0105 m\u00f3wi\u0107 ludzkim j\u0119zykiem. W Wigili\u0119 zwierz\u0119ta by\u0142y bardzo dobrze traktowane: dostawa\u0142y lepsz\u0105 pasz\u0119 i nawet kawa\u0142ek op\u0142atka z wigilijnego sto\u0142u, oraz resztki wieczerzy.<\/p>\n

Wierzono tak\u017ce, \u017ce w Wigili\u0119 Bo\u017cego Narodzenia, dusze zmar\u0142ych, z \u0142aski Bo\u017cej, opuszczaj\u0105 za\u015bwiaty i niewidzialne mog\u0105 przebywa\u0107 ze swymi bliskimi, w domu i obej\u015bciu. Dlatego te\u017c, w niedalekiej jeszcze przesz\u0142o\u015bci, w dniu Wigilii, dmucha\u0142o si\u0119 na krzes\u0142a, \u0142awy, i sto\u0142ki zanim si\u0119 na nich usiad\u0142o, m\u00f3wi\u0105c przy tym posu\u0144 si\u0119 duszyczko; nie wolno by\u0142o szy\u0107 ani prz\u0105\u015b\u0107 na ko\u0142owrotku, ci\u0105\u0107 sieczki, ani chlusta\u0107 pomyjami, je\u015bli si\u0119 wcze\u015bniej nie powiedzia\u0142o uciekajcie wszystkie dusze, bo ja wod\u0119 wyla\u0107 musz\u0119, a wszystko po to, aby nie pokrzywdzi\u0107 i nie obrazi\u0107 przebywaj\u0105cej w domu duszy. Nale\u017ca\u0142o tak\u017ce pozostawi\u0107 uchylone drzwi do sieni, aby dusze, gdy przyjd\u0105 do swych bliskich, mog\u0142y bez przeszk\u00f3d wej\u015b\u0107 do izby.<\/p>\n

W wigili\u0119 nie nale\u017ca\u0142o wszczyna\u0107 k\u0142\u00f3tnie, wyrz\u0105dza\u0107 sobie przykro\u015bci, a przeciwnie: przebacza\u0107 urazy i mie\u0107 dla ka\u017cdego dobre s\u0142owo i u\u015bmiech. Wzorowego zachowania wymagano od dzieci, t\u0142umacz\u0105c im, \u017ce wymierzona, w Wigili\u0119, zas\u0142u\u017cona kara spowoduje, \u017ce przez ca\u0142y najbli\u017cszy rok nie unikn\u0105 cz\u0119stych klaps\u00f3w, surowych napomnie\u0144 i zakaz\u00f3w.<\/p>\n

W Wigili\u0119 nie nale\u017ca\u0142o niczego po\u017cycza\u0107 s\u0105siadom, aby dostatek i wszelkie materialne dobra nie opuszcza\u0142y domu. W tym dniu nale\u017ca\u0142o wsta\u0107 jak najwcze\u015bniej i umy\u0107 si\u0119 w zimnej wodzie, bo to gwarantowa\u0107 mia\u0142o sprawno\u015b\u0107 fizyczn\u0105, zdrowie i zapa\u0142 do codziennych zaj\u0119\u0107 przez ca\u0142y rok.\u00a0 Spraw\u0105 pierwszej wagi by\u0142 \u015bwi\u0105teczny przystr\u00f3j mieszkania. Staropolskim przystrojem by\u0142y przede wszystkim snopy zbo\u017ca, s\u0142oma, siano, sypane na obrus ziarno. Mia\u0142y one sprzyja\u0107 przysz\u0142ym urodzajom i zapewni\u0107 dobre plony w nowym roku. Na stole k\u0142adziono grub\u0105 warstw\u0119 s\u0142omy lub siana i dopiero na tym rozpo\u015bcierano lnian\u0105 p\u0142acht\u0119 lub bia\u0142y obrus. Zwyczaj ten kultywowany jest jeszcze w wielu polskich domach w zredukowanej formie do symbolicznej wi\u0105zki siana pod obrusem. Na \u015bcianach wieszano tak\u017ce s\u0142omiane gwiazdy i krzy\u017ce albo p\u0119czki s\u0142omy zwane dziadami. T\u0142umaczono, \u017ce jest to pami\u0105tka ubogiego narodzenia Jezusa, z\u0142o\u017conego na s\u0142omie i sianie, w twardym \u017c\u0142obie.<\/p>\n

Obecnie we wszystkich domach, w okresie \u015bwi\u0105tecznym, kr\u00f3luje pi\u0119knie ubrana choinka. Trudno bez niej wyobrazi\u0107 sobie \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia. Trudno tak\u017ce uwierzy\u0107, \u017ce jest to jedna z m\u0142odszych tradycji \u015bwi\u0105tecznych. Pierwsze choinki pojawi\u0142y si\u0119 w Polsce w XIX wieku i to g\u0142\u00f3wnie w miastach, w domach Niemc\u00f3w i ewangelik\u00f3w pochodzenia niemieckiego. Z czasem zwyczaj ustawiania w domu \u015bwi\u0105tecznego drzewka przyj\u0105\u0142 si\u0119 w ca\u0142ej Polsce. Natomiast ga\u0142\u0105zki jod\u0142owe, \u015bwierkowe lub sosnowe s\u0142u\u017cy\u0142y do dekoracji \u015bcian, ram obraz\u00f3w, drzwi wej\u015bciowych, przybijano je nawet na wrota do stod\u00f3\u0142 lub ob\u00f3r.<\/p>\n

Zar\u00f3wno w przesz\u0142o\u015bci, jak i w naszych czasach, w ca\u0142ej Polsce, najwa\u017cniejszym momentem, zar\u00f3wno dnia wigilijnego, jak i wszystkich obchod\u00f3w domowych Bo\u017cego Narodzenia, jest wieczerza wigilijna. Tradycja nakazuje, aby rozpocz\u0105\u0107 j\u0105 wraz z ukazaniem si\u0119 na niebie pierwszej gwiazdy. Jest to pami\u0105tka gwiazdy betlejemskiej. W ca\u0142ej Polsce wieczerza wigilijna rozpoczyna si\u0119 pi\u0119knym rytua\u0142em \u0142amania op\u0142atkiem. Pi\u0119kny, polski obrz\u0119d domowy dzielenia si\u0119 op\u0142atkiem, przyj\u0105\u0142 si\u0119 najpierw, ok. XVIII wieku w\u015br\u00f3d szlachty. Bardzo szybko jednak rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 w innych stanach, w miastach i na wsi. Dzi\u015b trudno wyobrazi\u0107 sobie wieczerz\u0119 wigilijn\u0105 bez tego kawa\u0142ka bia\u0142ego chleba. W ca\u0142ej Polsce wierzono, \u017ce op\u0142atkiem mo\u017cna podzieli\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z duszami swych bliskich zmar\u0142ych. Pozosta\u0142o\u015bci\u0105 tego wierzenia jest obyczaj pozostawienia jednego wolnego miejsca wraz z pustym nakryciem na stole.<\/p>\n

Wieczerza wigilijna, do kt\u00f3rej zasiadamy po podzieleniu si\u0119 op\u0142atkiem, sk\u0142ada\u0142a si\u0119 i sk\u0142ada dotychczas z potraw postnych. W niekt\u00f3rych domach podaje si\u0119 na wigilijny st\u00f3\u0142 12 potraw, bo tyle jest miesi\u0119cy w roku, lub wed\u0142ug innej interpretacji na pami\u0105tk\u0119 12 aposto\u0142\u00f3w. Na stole, na honorowym miejscu, k\u0142adziono ca\u0142y bochenek chleba. Do najdawniejszych, jadanych w Polsce potraw wigilijnych nale\u017cy kutia, z maku i pszenicy utarta z miodem. Bardzo star\u0105 tradycyjn\u0105 potraw\u0105 jest tak\u017ce kisiel owsiany, zupa z owsa, zupa z siemienia lnianego. Na wigilijnym stole musia\u0142y tak\u017ce znale\u017a\u0107 si\u0119 kartofle, potrawy z kapusty, rzepy, grochu, fasoli, maku, grzyb\u00f3w, r\u00f3\u017cne kasze, postne placki i pierogi, suszone owoce, albo gotowany z nich kompot lub zupa. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych tradycyjnych potraw znikn\u0119\u0142a ju\u017c z naszych sto\u0142\u00f3w a zast\u0105pi\u0142 je np. barszcz grzybowy, lub barszcz z burak\u00f3w z uszkami, zupa grzybowa z kluseczkami, zupa rybna, kapusta z grzybami lub z grochem, ryby pod rozmaitymi postaciami zw\u0142aszcza karp. Stary zwyczaj nakazuje, aby skosztowa\u0107 ka\u017cdej potrawy wigilijnej. Wed\u0142ug dawnych wierze\u0144 i tradycji, okazywa\u0142o si\u0119 w ten spos\u00f3b szacunek p\u0142odom ziemi i pokarmom z nich przygotowanym. Czas po wieczerzy up\u0142ywa\u0142 g\u0142\u00f3wnie na \u015bpiewaniu kol\u0119d zw\u0142aszcza B\u00f3g si\u0119 rodzi, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 symbolem polskich obchod\u00f3w Bo\u017cego Narodzenia.<\/p>\n

Bogaty w obrz\u0119dy i zwyczaje dzie\u0144 i d\u0142ugi, najd\u0142u\u017cszy w ca\u0142ym roku wiecz\u00f3r wigilijny, ko\u0144czy\u0142 si\u0119 o p\u00f3\u0142nocy, uroczyst\u0105 Msz\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 zwan\u0105 pasterk\u0105. Bij\u0105ce podczas niej dzwony, g\u0142o\u015bne i uroczyste Gloria i kol\u0119dy, a przede wszystkim\u00a0 wielka polska kol\u0119da B\u00f3g si\u0119 rodzi obwieszczaj\u0105, \u017ce oto rozpoczyna si\u0119 dzie\u0144 i \u015bwi\u0119to Bo\u017cego Narodzenia.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ca\u0142ej Polsce Wigilia to najpi\u0119kniejszy, magiczny dzie\u0144 i wiecz\u00f3r w roku. Jest to \u015bwi\u0119to, kt\u00f3re \u2013 i w przesz\u0142o\u015bci i obecnie \u2013 budzi w […]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-364","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-akt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=364"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":369,"href":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364\/revisions\/369"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafia.kleczew.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}